Tag Archives: moczopędny

Wrzos zwyczajny (Calluna vulgaris), z którego nie tylko piwo warzono

Wrzos zwyczajny (Calluna vulgaris), z którego nie tylko piwo warzono

Calluna vulgaris – wrzos zwyczajny

Tak, tak jeszcze w średniowieczu, zanim popularność zdobył chmiel, w krajach nordyckich warzono piwo z dodatkiem wrzosu (1). Entuzjastom domowego browarnictwa napomknę tylko, że wrzos przed użyciem trzeba dobrze oczyścić, bo na spodzie listków może się zdarzyć toksyczny grzyb podobny do sporyszu.

wrzos zwyczajny - krzewinka w swoim naturalnym sosnowym siedlisku

wrzos zwyczajny – krzewinka w swoim naturalnym sosnowym siedlisku

Wrzos stanowi charakterystyczny podszyt borów sosnowych lub lasów brzozowych. Urośnie tam gdzie jest sucha, piaszczysta gleba, klasyfikowana jako uboga. Lubi też miejsca nasłonecznione. Jeśli ktoś chce go posadzić w ogródku trzeba pamiętać, że dobrze ma się tam, gdzie jest kwaśno (poniżej 6,5 pH). Wrzos to roślina piękna i użyteczna, stanowi ikonę Szkocji, ale też inne północne kraje się nim chlubią. Subtelna, aczkolwiek wytrzymała roślinka radzi sobie z syberyjskimi mrozami, jak i dziarsko odradza się po pożarach. Wrzos popłynął z człowiekiem do Nowej Zelandii i tam stał się rośliną inwazyjną, której populację, metodą biologiczną, na szczęście reguluje pewien chrząszcz (jeśli ktoś jest ciekaw szczegółów odsyłam do artykułu w j. angielskim – 2).

Masowo występujący wrzos daje spektakularny efekt różowo-fioletowego, pastelowego dywanu, który żyje i brzęczy tysiącami odwiedzających go pszczół spijających nektar. Miód wrzosowy należy do unikalnych produktów o mocnym, wyrazistym, lekko kwaśnym smaku. Jest antybakteryjny jak każdy prawdziwy miód. Bardzo gęsty i lepki, co przysparza pszczelarzom pewne trudności, z tego powodu podobno często sprzedaje się go w plastrach (ja takiego w Polsce nie widziałam, ale bardzo chętnie bym spróbowała).

joannaodziol.pl

kwitnący wrzos

Czteropłatkowe kwiatki wyglądają jak dzwoneczki, o których delikatne „ścianki” obija się słupek, triumfujący ponad ośmioma pręcikami. Zebrane w grona zwisają jednostronnie na sztywnych łodyżkach. Do cechy tej nawiązuje nazwa łacińska calluna – pochodzi od greckiego słowa „kallyno” co znaczy =czyścić, zamiatać – gdyż ze sztywnych pędów tej krzewinki robiono miotły (3). Kwiatki te są suche i trwałe dlatego świetnie nadają się na bukiety (4). Wrzos także barwi tkaniny na żółto. Z ciekawszych niezwykłych zastosowań przytoczę jeszcze: ekopoduszeczki wypchane wrzosem, wyplatane z niego kosze, czy piszczałki jakimiś sprytnymi sposobami strugane z dolnych, grubszych pędów (5).

joannaodziol.pl

gotowy do zbioru wrzos zwyczajny

 

Wrzos w ziołolecznictwie ma bardzo długą i ugruntowaną tradycję stosowania. Nie jest to zioło superprzebadane, ale jest bezpieczne.

Na ludowo

Herbatki z kwitnących pędów przyjmowano przy reumatyzmie, artretyzmie, przeziębieniu, anemii i bezsenności.

Kąpiele robiono przy chorobach reumatycznych (6).

Na fachowo

Zbiór.

Ścina się kwitnące, górne pędy pod koniec sierpnia i we wrześniu. Suszy się w cieniu i przewiewie. Surowcem jest kwiat wrzosu (Callunae flos). Ja obłuskiwałam kwiaty z gałązek ręcznie. Łatwo odpadały wraz z listkami. Potem wystarczy przesiać na sitku z oczkami większymi od kwiatów, żeby oddzielić kwiatki od reszty (gałązek i liści).

Fitochemia.

Wrzos zawiera garbniki, gorycze, flawonoidy, arbutynę (podobnie jak liść borówki brusznicy), alkaloid erykodynę, kwasy organiczne, olejek eteryczny, sporo soli mineralnych, w tym krzemionki.

Działanie.

– moczopędne

– antybakteryjne

– oczyszczające

– ściągające

– wykrztuśne

– napotne

– rozkurczowe

– uspokajające

– żółciopędne

Stąd znajduje zastosowanie.

– w reumatyzmie i dnie moczanowej

– szczególnie przy stanach zapalnych dróg moczowych

– w przeziębieniu i kaszlu

– bezsenności i nerwowości

– braku łaknienia, zaburzeniach trawienia, biegunce

Jak stosować?

Najlepiej pić napary.

Mogą być z samego wrzosu. Herbatka daje uczucie lekkiego ściągania, jest raczej bez smaku, wygląda cudnie!

1,5 łyżki kwiatów zalać 2 szklankami wrzątku. Parzyć 1h. Przecedzić. Pić w 3 porcjach w ciągu dnia, po 0,5 szklanki.

Wrzos działa jednak delikatnie i lepsze efekty daje w mieszankach, które polecam i do pytań zachęcam!

 

Bibliografia.

1. Thomas Pennant, A Tour in Scotland and Voyage to the Hebrides (1772), New Ed. (Birlinn Ltd, 1998) ISBN 1-874744-88-2

2. Peterson et al. 2011. Impact of the heather beetle (Lochmaea suturalis), a biological control agent for heather (Calluna vulgaris), in New Zealand. USDA Forest Service, Pacific Southwest Research Station, Institute of Pacific Islands Forestry, Hilo, USA

3. Mabey. R. Plants with a Purpose. Fontana 1979 ISBN 0-00-635555-2

4. Podbielkowski Z. 1985. Słownik roślin użytkowych. PWRiL. Warszawa

5. Chevallier. A. The Encyclopedia of Medicinal Plants Dorling Kindersley. London 1996 ISBN 9-780751-303148

6. Paluch A. 1988. Świat roślin w tradycyjnych praktykach leczniczych wsi polskiej. Wrocław